Czy bank może cofnąć kredyt hipoteczny i co to oznacza dla klienta?

Czy bank może cofnąć kredyt hipoteczny i co to oznacza dla klienta? To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby zaciągające to zobowiązanie. Już na początku warto podkreślić, że bank nie może jednostronnie cofnąć kredytu hipotecznego po upływie 14 dni od podpisania umowy, bez ważnej przyczyny. Istnieją natomiast jasno określone sytuacje, kiedy zarówno kredytobiorca, jak i bank mają prawo do rozwiązania umowy, jednak każda z nich podlega innym zasadom i niesie różne skutki dla klienta [1][2][3].

Odstąpienie od umowy kredytu hipotecznego – kiedy i jak to działa?

Każdy kredytobiorca ma ustawowe prawo do odstąpienia od umowy kredytu hipotecznego w ciągu 14 dni kalendarzowych od podpisania. Procedura jest jednolita dzięki przepisom wprowadzonym w 2017 roku [1][2][5]. Aby z niej skorzystać należy złożyć pisemne oświadczenie na specjalnym formularzu, który bank musi przekazać na trwałym nośniku. Nie są pobierane żadne opłaty za rezygnację [1][2][5][6].

Skutki odstąpienia są jasne: umowa przestaje obowiązywać, klient ma 30 dni na zwrot wypłaconych środków powiększonych o odsetki naliczone za okres korzystania z pieniędzy. Bank jest zobowiązany do zwrotu prowizji i innych kosztów, a hipoteka nie jest wpisywana do księgi wieczystej [2][6]. Odstąpienie jest możliwe wyłącznie do momentu pełnej wypłaty kredytu lub na bardzo wczesnym etapie, zanim ustanowiona zostanie hipoteka [2].

Wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank – kiedy to możliwe?

Bank może wypowiedzieć umowę kredytu hipotecznego wyłącznie w razie nierealizowania warunków umowy przez klienta, co najczęściej oznacza nieterminową spłatę rat lub utratę zdolności kredytowej [3][8][9]. Podstawą prawną jest art. 37 ustawy o kredycie hipotecznym oraz art. 75 Prawa bankowego. Przed wypowiedzeniem bank jest zobowiązany do uprzedniego udzielenia upomnień i prób restrukturyzacji zadłużenia [3][8].

Standardowy termin wypowiedzenia wynosi 30 dni, natomiast w przypadku zagrożenia upadłością kredytobiorcy skraca się do 7 dni [3][7][9]. Po tym czasie powstaje obowiązek spłaty całości niespłaconego kapitału. Jeżeli nie nastąpi spłata – bank ma prawo do egzekucji z nieruchomości, czyli zajęcia domu lub mieszkania w celu odzyskania należności [3][9].

Różnice między odstąpieniem a wypowiedzeniem i ich konsekwencje dla klienta

Kluczowa różnica polega na tym, że odstąpienie od umowy kredytu to prawo przysługujące klientowi na samym początku, bez konieczności podania przyczyny. W praktyce pozwala zrezygnować z kredytu w ciągu 14 dni od jego zawarcia, bez dodatkowych konsekwencji poza zwrotem wykorzystanych środków i odsetek [1][2][5][7].

Wypowiedzenie jest działaniem banku podejmowanym wyłącznie na podstawie rażących naruszeń ze strony kredytobiorcy, takich jak zaległości w spłacie lub nagła utrata zdolności kredytowej [7][8][9]. Dla klienta oznacza to groźbę obowiązkowej spłaty całego pozostałego kredytu w krótkim terminie lub nawet utraty nieruchomości [3][9]. Tylko wyjątkowo i zwykle na drodze sądowej możliwe jest całkowite unieważnienie umowy, najczęściej z powodu poważnych naruszeń po stronie banku [4][7].

Etapy i formalności związane z odstąpieniem i wypowiedzeniem umowy

Proces odstąpienia od umowy kredytu hipotecznego obejmuje następujące kroki: wypełnienie i złożenie wymaganych dokumentów, potwierdzenie ze strony banku wraz z informacją o kwocie podlegającej zwrotowi oraz odsetkach, spłata kwoty w ciągu 30 dni, anulowanie wszelkich zabezpieczeń i ubezpieczeń przez bank [1][2][6].

W przypadku wypowiedzenia przez bank procedura przewiduje: upomnienia i możliwe propozycje restrukturyzacji długu, formalne złożenie wypowiedzenia z okresem wypowiedzenia, a po jego upływie – przeniesienie całości niespłaconego zobowiązania do natychmiastowego zwrotu. Finalnym etapem jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego obejmującego nieruchomość – zwykle wpisaną do księgi wieczystej jako zabezpieczenie [3][8][9].

O czym klient musi pamiętać zawierając umowę kredytową?

Umowa kredytowa musi zawierać jasne i czytelne pouczenia o prawie do odstąpienia. Jeśli takich pouczeń nie ma, 14-dniowy termin na rezygnację liczony jest od momentu otrzymania właściwych informacji [5]. Zmiany unijnego i krajowego prawa od 2017 roku znacząco wzmocniły pozycję klientów i poprawiły transparentność kredytów hipotecznych [1][5]. Kredytobiorca powinien być świadomy skutków naruszenia warunków kredytowania, a każda istotna zmiana sytuacji finansowej powinna być niezwłocznie konsultowana z bankiem, aby uniknąć wypowiedzenia umowy i poważnych konsekwencji prawnych [3][7][8][9].

Podsumowanie

Bank nie może jednostronnie cofnąć udzielonego kredytu hipotecznego po 14 dniach od podpisania umowy bez powodu – takie prawo ma tylko kredytobiorca w formie odstąpienia i to wyłącznie przez dwa tygodnie. Późniejsze „cofnięcie” kredytu przez bank jest możliwe wyłącznie na podstawie poważnych naruszeń, prowadzi do wypowiedzenia umowy i konieczności spłaty całości zadłużenia. Różnice między odstąpieniem a wypowiedzeniem są fundamentalne dla bezpieczeństwa klienta i prawidłowego zarządzania własnymi zobowiązaniami finansowymi [1][2][3][7].

Źródła:

1. https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/kredyty/odstapienie-od-umowy-kredytu-hipotecznego-wzor/4rvx54r
2. https://www.lendi.pl/blog/odstapienie-od-umowy-kredytu/
3. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-kredyt-hipoteczny-a-utrata-domu-rodzinnego
4. https://www.bewagroup.pl/blog/jak-uniewaznic-kredyt-hipoteczny
5. https://rankomat.pl/finanse/poradniki/odstapienie-od-umowy-kredytu-czy-jest-mozliwe/
6. https://direct.money.pl/artykuly/porady/czy-mozna-odstapic-od-umowy-kredytowej,80,0,1813072
7. https://www.bankier.pl/smart/wypowiedzenie-umowy-kredytowej-to-musisz-wiedziec
8. https://expander.pl/poradniki/wypowiedzenie-umowy-kredytu-przez-bank-przejrzysty-przewodnik-dla-kredytobiorcow/
9. https://notus.pl/blog-finansowy/kredyty-hipoteczne/wypowiedzenie-umowy-kredytu-przez-bank-co-oznacza-dla-kredytobiorcy/