Taksa notarialna kto płaci i na czym to dokładnie polega?

Taksa notarialna to obowiązkowa opłata za dokonanie czynności notarialnej, ściśle określona przepisami. W praktyce najczęściej płaci ją kupujący nieruchomość, a jej wysokość zależy od wartości przedmiotu transakcji i jest regulowana przez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Dodatkowo do taksy doliczany jest VAT w wysokości 23%. Poniżej wyjaśniamy, na czym dokładnie polega taksa notarialna, kto ją płaci oraz od czego zależy jej wysokość wraz z wszystkimi najważniejszymi informacjami i źródłami prawnymi.

Czym jest taksa notarialna?

Taksa notarialna to wynagrodzenie za usługi notariusza, naliczane za każdą czynność wymagającą formy notarialnej, np. sporządzenie aktu notarialnego przy zakupie nieruchomości, ustanowieniu testamentu lub umowie majątkowej małżeńskiej. Wysokość opłaty jest ściśle regulowana prawnie przez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dotyczące maksymalnych stawek taksy notarialnej, obowiązujące w całej Polsce. Notariusz nie może pobierać opłat wyższych niż przewiduje rozporządzenie, natomiast ma prawo stosować stawki niższe względem maksymalnych, co często zdarza się przy prostych czynnościach lub na konkurencyjnym rynku usług notarialnych [1][2][4][6].

Taksa nie jest jedyną opłatą – do wynagrodzenia notariusza zawsze należy doliczyć podatek VAT (23%) oraz opłaty za wypisy, odpisy, a w przypadku obrotu nieruchomościami również podatki i opłaty sądowe lub kancelaryjne [1][5][8].

Kto płaci taksę notarialną?

Co do zasady, koszt taksy notarialnej ponosi kupujący nieruchomość, ponieważ to on korzysta z usług notariusza przy zawieraniu aktu notarialnego. Jednak przepisy nie uniemożliwiają stronom umówienia się na inny podział kosztów – formalnie, to strony transakcji mogą ustalić między sobą inny sposób rozliczeń. W praktyce jednak to kupujący pokrywa większość kosztów notarialnych, zwłaszcza przy zakupie na rynku nieruchomości [1][5][6]. Notariusz, niezależnie od tego, kto płaci, zawsze dokonuje wyliczenia wynagrodzenia zgodnie z obowiązującą tabelą stawek.

Warto zaznaczyć, że do kosztów transakcji dochodzą nie tylko opłaty notarialne, ale również podatki (np. PCC 2% od wartości transakcji płacony przez kupującego) i opłaty sądowe za dokonanie wpisów do księgi wieczystej [2][4][9].

Jak obliczana jest wysokość taksy notarialnej?

Wysokość taksy notarialnej zależy od wartości przedmiotu czynności prawnej i jest określona w rozporządzeniu jako stawka maksymalna. Przykładowo dla umów sprzedaży nieruchomości stosuje się tabelę progową:

• do 3000 zł – 100 zł netto
• od 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki ponad 3000 zł
• od 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki ponad 10 000 zł
• od 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki ponad 30 000 zł
• od 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki ponad 60 000 zł
• od 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki ponad 1 000 000 zł
• powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki (nie więcej niż 10 000 zł, dla I grupy podatkowej maks. 7500 zł)

Każdy przypadek analizowany jest indywidualnie. Jeśli wartość nieruchomości przekracza 2 mln zł, taksa nie może być wyższa niż 10 000 zł netto (dla transakcji rodzinnych I grupy podatkowej limit spada do 7500 zł). Do każdej wyliczonej kwoty należy zawsze dodać 23% VAT [1][2][3][4][7].

Dla innych typów czynności notarialnych stawki są niższe. Przykład: sporządzenie testamentu – 50 zł; z zapisem windykacyjnym – 200 zł; umowa majątkowa małżeńska – 400 zł netto (+ VAT) [3].

Jakie dodatkowe opłaty mogą wystąpić?

Poza wynagrodzeniem za czynność notarialną do ogólnego kosztu doliczane są:

• VAT 23% od taksy netto
• opłaty za wypisy aktu notarialnego (0,5% taksy, minimum 6 zł netto za stronę)
• opłaty za odpisy dokumentów (6 zł netto/strona)
• podatki (np. PCC – 2% od wartości nieruchomości, najczęściej płacone przez kupującego)
• opłaty sądowe i kancelaryjne (np. wpis do księgi wieczystej)

W przypadku transakcji rodzinnych, gdzie strony należą do I grupy podatkowej, stosowane są szczególne limity dla taksy notarialnej, co wpływa na ostateczny koszt aktu notarialnego [1][2][5][8][9].

Stabilność stawek i aktualne trendy na 2025 rok

W 2025 r. przepisy dotyczące maksymalnych stawek taksy notarialnej nie zostały zmienione. Oznacza to zachowanie przewidywalności kosztów notarialnych mimo ogólnego wzrostu cen. Notariusze coraz częściej proponują rabaty, szczególnie przy prostych czynnościach lub przy sprzedaży na rynku wtórnym. To efekt konkurencyjności oraz dbałości o dostępność usług notarialnych [6][9].

Decydując się na czynność notarialną, warto zapytać o możliwość obniżenia stawki, ponieważ przepisy mówią o stawkach maksymalnych, a nie minimalnych [1][4][6].

Podsumowanie najważniejszych elementów

• Taksa notarialna to obowiązkowa opłata za czynności notarialne, ściśle regulowana przepisami.
• Stawki są maksymalne – notariusz nie może pobierać więcej, ale ma prawo je obniżyć.
• Do taksy dolicza się zawsze 23% VAT.
• Najczęściej płaci ją kupujący nieruchomość, lecz strony mogą ustalić inny podział kosztów.
• Opłata zależy od wartości przedmiotu czynności i rodzaju czynności (znacznie wyższa przy sprzedaży nieruchomości niż np. przy sporządzeniu testamentu).
• Dodatkowe koszty obejmują podatki, wypisy, odpisy oraz inne opłaty związane z transakcją.
• W 2025 r. stawki pozostały bez zmian, co gwarantuje stabilność dla klientów.

Źródła:

1. https://www.notalot.pl/wiedza/procedury-i-formalnosci/taksa-notarialna/
2. https://www.nieruchomosci-online.pl/porady/stawki-notarialne-w-2024-ile-zaplacisz-u-notariusza-31954.html
3. https://martynowska.pl/cennik-notariusza-stawki-wynagrodzenia-lodz/
4. https://eteria.pl/ile-kosztuje-notariusz-przy-kupnie-mieszkania-w-2025-roku-koszty-notarialne-przy-zakupie-nieruchomosci/
5. https://notariuszsynal.pl/koszty-notarialne-przy-zakupie-nieruchomosci-w-2025-roku/
6. https://www.totalmoney.pl/artykuly/koszty-notarialne-kto-ponosi-koszty-notarialne-przy-zakupie-sprzedazy-mieszkania
7. https://direct.money.pl/artykuly/porady/ile-wynosi-koszt-sporzadzenia-aktu-notarialnego-przy-zakupie-nieruchomosci
8. https://awentin.pl/blog/koszty-notarialne-przy-zakupie-mieszkania-w-2025-roku/
9. https://muratordom.pl/prawo/formalnosci-budowlane/ile-kosztuje-notariusz-przy-zakupie-nieruchomosci-w-2025-roku-aa-5a17-MQPo-ufWZ.html